صنعت گردشگری که بهعنوان صنعت سفر نیز شناخته میشود، منوط به افرادی است که برای اهداف تفریحی، اجتماعی یا تجاری به مکانهای داخلی یا بینالمللی سفر میکنند. این صنعت ارتباط نزدیکی با صنعت هتلداری، صنعت مهماننوازی و صنعت حملونقل دارد. هدف این صنعت بیشتر خوشحالی گردشگران، سرگرمکردن و تجهیز مسافران به امکانات رفاهی و اقامتی در زمان دوری از خانه است.
باتوجهبه اهمیت روزافزون این صنعت و تأثیر آن بر اقتصاد جهانی، آگاهی از جدیدترین روندها، تکنولوژیها، و استراتژیهای موفق در این حوزه برای تمامی فعالان و علاقهمندان به این صنعت امری ضروری است.
هشت بخش گردشگری عبارتاند از اقامت، خدمات غذا و نوشیدنی، تفریح و سرگرمی، حملونقل، خدمات مسافرتی، خدمات گردشگری، گردشگری فرهنگی و میراث، گردشگری ماجراجویی و اکوتوریسم که طیف گستردهای از خدمات و فعالیتها را در برمیگیرد.
بله صنعت گردشگری به دلیل افزایش درآمدهای قابل تصرف، گزینههای سفر مقرونبهصرفه و سهولت رزرو از طریق پلتفرمهای دیجیتال، در سطح جهانی درحالرشد است. بااینحال، نرخ رشد میتواند بنا به عواملی همچون شرایط اقتصادی و رویدادهای جهانی متفاوت باشد.
گردشگری هم تجارت است و هم صنعت. بهعنوان یک تجارت، دربرگیرنده خدمات و محصولات شرکتهای مسافرتی است که به مسافران ارائه میشود. بهعنوان یک صنعت، به شبکه جمعی این مشاغل اشاره دارد که به اقتصاد کمک میکنند.
انواع مختلفی از گردشگری از جمله گردشگری تفریحی، تجاری، فرهنگی، بومگردی، ماجراجویی، سلامتی، مذهبی و گردشگری تاریخی و غیره وجود دارد. هر نوع علاقه و سلیقه، دلایل مختلفی برای سفر را شکل میدهد.
بله گردشگری آیندهی روشنی دارد، اگرچه ممکن است با تغییر ترجیحات مصرفکنندگان، پیشرفتهای تکنولوژیکی و چالشهای جهانی همچون تغییرات آبوهوایی و بیماریهای همهگیر این روند نیز دچار تغییر گردد. هرچند شیوههای گردشگری پایدار و مسئولانه به طور فزایندهای برای طول عمر این صنعت ضروری است.
صنعت گردشگری چیست؟
اول، مهم است که تعریف کنیم «صنعت گردشگری» به چه معناست. اساساً این مفهوم به تمام فعالیتهای منوط به جابهجایی کوتاهمدت به مکانهای دور از محل سکونت افراد اشاره دارد. گردشگری یکی از بزرگترین صنایع جهان است و هدایت اقتصاد بسیاری از کشورها تا حد زیادی متصل به تجارت توریستی آنهاست.
گستردگی این صنعت شامل صنعت هتلداری، صنعت حملونقل و چندین صنعت یا بخش دیگر است. بر اساس گزارش تحقیقاتی Travel & Tourism Worldwide از سوی Statista، پیشبینی میشود که صنعت سفر و گردشگری در سال 2024 به 927.30 میلیارد دلار برسد.
باتوجهبه آنچه گفته شد، طبق رایجترین تعاریف، صنعت گردشگری فعالیتهای مربوط به سفر را که فرد قصد دارد بیش از یک سال در مقصد خود بماند را پوشش نمیدهد. بهعنوانمثال، این بدان معنی است که مهاجران و دانشجویان بینالمللی طولانیمدت از نظر فنی در دستهی توریست طبقهبندی نمیشوند.
توریست در صنعت گردشگری
به بیان ساده، گردشگر به دلایل تجاری، تفریحی یا اجتماعی به مکان دیگری دور از محیط اجتماعی معمول خود سفر میکند. طبق اکثر تعاریف پذیرفته شده، برای طبقهبندی توریست، فرد باید بیش از 24 ساعت در آن مکان بماند اما این زمان نباید بیش از یک سال باشد.
گردشگران ممکن است با عوامل مختلفی مانند شادابی جسم و ذهن یا هیجان، سرگرمی یا انگیزه لذتبردن، سفر کنند. از طرف دیگر، مسافران ممکن است به دلایل کنجکاوی فرهنگی، خودسازی، تجارت، تمایل به دیدار دوستان و خانواده یا ایجاد روابط جدید سفر روند.
مسافران تجاری بهعنوان گردشگر طبقهبندی میشوند؛ اما کسانی که برای کسب درآمد به مکانی سفر میکنند معمولاً از این دستهبندی حذف میشوند.
مزایای صنعت گردشگری چیست؟
گردشگری طیف گستردهای از مزایا را ارائه میدهد، از جمله مزایای اقتصادی برای کشور و مناطق محلی. همچنین مشاغل زیادی را برای افرادی که در صنعت حملونقل و مهماننوازی مشغولاند ایجاد میکند.
علاوه بر این، گردشگری به طور بالقوه میتواند روابط بین دولتها یا کسبوکارها را بهبود بخشد. فرصتهایی برای سرگرمی و تفریح ایجاد کند و ارزش ارز را بالا برد. همچنین میتواند فرصتی برای تبادل فرهنگی باشد، درحالیکه برای گردشگران، میتواند به بهبود شادی، رفاه و آموزش نیز منجر گردد.
| مزایای رشد اقتصادی | جنبههای کلیدی | تاثیر بر اقتصاد و جوامع |
| صنعت گردشگری | ایجاد درآمد از طریق هزینههای توریستی. پشتیبانی از بخشهای مختلف مانند مهماننوازی، حملونقل و سرگرمی. | رونق اقتصاد محلی و ایجاد شغل. افزایش درآمدهای مالیاتی برای توسعه زیرساختها. |
| تبادل فرهنگی | تسهیل تعامل و تفاهم فرهنگی ترویج حفظ و تجلیل از میراثفرهنگی. | تقویت تحمل، تنوع و آگاهی جهانی. تشویق بهاشتراکگذاری سنتها و دانشها. |
| حفاظت محیطزیست | تامین تلاشهای حفاظتی از طریق هزینههای گردشگری و کمکهای مالی. ترویج شیوههای پایدار و ابتکار در اکوتوریسم. |
حمایت از حفاظت از زیستگاههای طبیعی و حیاتوحش. افزایش آگاهی در مورد اهمیت حفظ. |
| توسعه جامعه | تشویق به سرمایهگذاری در زیرساختها و خدمات محلی ترویج مشارکت جامعه و غرور فرهنگی | افزایش کیفیت کلی زندگی ساکنین. ایجاد فرصتهایی برای مشاغل محلی و کارآفرینی. |
بخشهای صنعت گردشگری کداماند؟
1) حملونقل در صنعت گردشگری
بخش حملونقل به دنبال کمک به گردشگران است که از طریق حملونقل مسیر رسیدن به مقصد را تسهیل سازد. این بخش در وهله اول شامل فراهمکردن وسایلی برای رسیدن به مقصد و دوم شامل کمک به رفتوآمد پس از رسیدن به مقصد نیز است.
همچون خدمات مسافرتی جادهای، ریلی، هوایی و دریایی
صنعت هواپیمایی
صنعت هواپیمایی نقشی حیاتی در سفرهای مدرن ایفا میکند. خدمات خطوط هوایی بهطورکلی به پروازهای برنامهریزی شده و چارتر تقسیم میشوند. بر اساس گزارش تحقیقات هوانوردی Statista، در سال 2023، اندازه جهانی صنعت هواپیمایی 814.5 میلیارد دلار بود.
اجاره اتومبیل
برای بسیاری از گردشگران، دسترسی به ماشین بخش مهمی از تجربه توریستی آنهاست و تضمین میکند میتوانند آزادانه به کاوش و سفر بپردازند. خدمات کرایه اتومبیل این دسترسی را فراهم و اغلب در نزدیکی فرودگاهها یا حتی با مشارکت خطوط هوایی یا شرکتهای مسافرتی خاص عمل میکند.
حملونقل آبی
همانطور که از نام آن پیداست، زیربخش حملونقل آب مربوط به حرکت در عرض آب است. این شامل خطوط اقیانوسپیما و حملونقل کشتیها میشود، جایی که هدف معمولاً رساندن مسافران از A به B است. همچنین شامل کشتیهای مسافرتی است که در آن حضور در کشتی کروز بخش اصلی تجربه سفر را تشکیل میدهد.
خدمات اتوبوسرانی
خدمات اتوبوسرانی بخش مهمی از صنعت گردشگری است که مناسب سفرهای طولانیمدت و کوتاهمدت است. این مقاصد میتوانند داخلی و یا خارجی باشند.
راهآهن
سفر ریلی از قرن نوزدهم نقش کلیدی در صنعت گردشگری داشته و همچنان ادامه دارد. راهآهن نه فقط وسیلهای برای مسافران فراهم میکند تا به مقصد خود برسند، بلکه خدمات راهآهن هوایی، زمینی و زیرزمینی نیز گزینههایی را برای پیمایش در بسیاری از شهرها و کشورهای بزرگ برای گردشگران مهیا میکند.
فضاپیما
یک عنصر جدید از بخش حملونقل – و یکی از مواردی که در سالهای آینده اهمیت فزایندهای پیدا خواهد کرد – شامل استفاده از فضاپیما برای حمل گردشگران به فضاست. در واقع، Virgin Galactic اخیراً هواپیمای فضایی VSS Unity را به فضا فرستاده و در حال برنامهریزی برای ارائه پروازهای تجاری به «گردشگران فضایی» در آینده نزدیک است.
2) اسکان در صنعت گردشگری
بخش اقامت در صنعت مسافرت و مهماننوازی هستهای مرکزی است؛ زیرا افرادی که به مناطق مختلف سفر میکنند به جایی برای اقامت، استراحت و خواب نیاز دارند. در واقع، بر اساس بسیاری از تعاریف، گردشگر فقط در صورتی طبقهبندی میشود که اقامت او بیش از 24 ساعت باشد و از نوعی اقامتگاه شبانه استفاده کند.
این بخش دارای اجزای بسیاری است. از صنعت هتلداری گرفته تا کمپینگ، هاستلها و سفرهای دریایی. در ادامه این بخش جزئیات بیشتری دراینخصوص ارائه میشود:
هتلها
هتلها بارزترین و محبوبترین شکل اقامت برای گردشگران هستند و صنعت هتلداری به طور جداییناپذیری با صنعت گردشگری پیوند خورده است. هتلها در دستهی اقامتگاههای پولی قرار میگیرند. بهغیراز تخت و سایر امکانات ضروری، خدمات هر هتل و اقامتگاه میتواند بسیار متفاوت باشد.
محل اقامت مشترک
اخیراً محل اقامت مشترک بهعنوان گزینهای اصلی برای گردشگران مطرح شده است. یکی از محبوبترین شرکتهایی که خدمات اقامت مشترک ارائه میکند Airbnb است که در آن کاربران میتوانند اتاقها و خانههای خود را فهرست کرده و آنها را بهصورت کوتاهمدت به مسافران اجاره دهند.
خوابگاهها
هاستل معمولاً گزینهای اقامتی با قیمت پایینتر است و مناسب افرادی است که میخواهند با بودجه کمتری سفر کنند. هاستل اقامتگاهی اجتماعی است که در آن چندین مهمان فضایی مشترک را اجاره میکنند که معمولاً دارای حمام و آشپزخانه مشترک است.
چادرزدن
کمپینگ در فضای باز در واقع مشابه چادرزدن است. درحالیکه گردشگران عادی ممکن است در مناطق عمومی کمپ کنند، کمپینگهای تجاری محبوبیت بسیاری دارند و علاوه بر راحتی بیشتر در مناطق خاص و بکر کمپ میکنند. چنین سایتهای تجاری معمولاً با هزینه همراه است و تسهیلات یا امکانات اضافی نیز ارائه میدهند.
تختخواب و صبحانه
اقامتگاه B&B در واقع اقامت به همراه اتاق و صبحانه است. در بیشتر موارد، مهمانان اتاقخواب و حمام اختصاصی خواهند داشت، اگرچه گاهی اوقات امکانات حمام مشترک است.
سفرهای دریایی
کشتیهای دریایی نیز در بخش اقامتگاه قرار میگیرند. زیرا کشتیهای مسافرتی بهتنهایی بهعنوان نوعی اقامتگاه عمل میکنند. به طور معمول، در سفرهای دریایی، کابین به مسافران اختصاص داده میشود و خود کروز مدتزمان مشخصی را از نقطه A به B طی میکند و گردشگران در بیشتر مدتزمان در کشتی کروز میمانند.
اسکان در خانههای بومی و بومگردی
مسافران به طور فزایندهای مایل به اقامت در خانههای بومی هستند. معمولاً مهمانان در این اقامتگاهها غذاهای محلی و ارگانیک میل میکنند. به این نوع گردشگری، گردشگری کشاورزی نیز گفته میشود. جایی که گردشگران از مزارع بازدید میکنند، درباره کارهای مزارع آموزش میبینند و گاهی اوقات حتی در کارهای روزانه بهعنوان بخشی از تجربه سفر شرکت میکنند.
اسکان اشتراک زمانی
در نهایت، گردشگری از نوع محل اقامت با اشتراک زمانی است. این سبک به اقامتگاهی اطلاق میشود که در آن مالکیت یا حقوق استفاده، بین افراد متعدد تقسیم میگردد. به این افراد چارچوب زمانی برای اقامت تعلق میگیرد – معمولاً یک هفته یا دو هفته در سال – جایی که حق استفاده از ملک را در اختیار خواهند داشت.
3) غذا و نوشیدنی در صنعت گردشگری
بخش غذا و آشامیدنی نقش جالبی در صنعت گردشگری دارد و در تمام مراحل تجربه سفر، از جمله در طول سفر، زمان حضور در محل اقامت، در سطح شهر یا مناطق محلی، نوشیدنیها و غذاها جذابیتی اجتنابناپذیر را برای گردشگران فراهم میکنند. بااینحال، علاوه بر تأمین نیازهای اولیه مسافران، بخش غذا و نوشیدنی نیز فرصتهایی را برای معاشرت، ملاقات با افراد جدید و لذتبردن فراهم میآورد.
رستورانها
رستورانها یا غذاخوریها یکی از راههای اصلی غذاخوردن و معاشرت گردشگران در سفر است. این دسته شامل همه چیز میشود، از رستورانهای فستفود مانند مکدونالد و کیافسی گرفته تا رستورانهای خانوادگی و رستورانهای لوکس که غذاهای درجه یک ارائه میدهند.
شربت خانهها و کافهها
کافهها و شربت خانهها بخش مهمی از اقتصاد محلی در بسیاری از مقاصد سفر هستند و به گردشگران فضای آرامتری برای مصرف نوشیدنیهای تازه، انواع شربتها و معاشرت با مردم محلی یا سایر گردشگران ارائه میدهند. این مکانها معمولاً کوچکتر از رستورانها هستند و ممکن است به ارائه نوعی نوشیدنی خاص یا طیفی کلی از نوشیدنیها بپردازند.
4) سرگرمی در صنعت گردشگری
برخی گردشگران برای سرگرمی به مکانهای جدید سفر میکنند. چنین مسافرانی ممکن است به دلیل فقدان گزینههای سرگرمی مطلوبشان مسافرت کنند یا به سرگرمیهای عمومیتری نیاز داشته باشند که تقریباً در هر نقطه از جهان بهعنوان بخشی از سفرشان قابل دسترساند.
جاذبهها یا مکانهای تفریحی گاهی اوقات اصلیترین چیزهایی هستند که مسافران را به یک مکان گردشگری خاص میکشاند. از سوی دیگر، بسیاری از جاذبههای سرگرمی برای سرمایهگذاری در صنعت گردشگری راهاندازی شدهاند.
اطلاعات گردشگری
در صنعت سفر و مهماننوازی مدرن، خدمات و اطلاعات گردشگری بهصورت آنلاین و آفلاین در دسترس همگان است. اطلاعات توریستی آنلاین شامل وبسایتهای اطلاعاتی است که جاذبههای محلی، مکانهای گردشگری یا امکانات را برجسته میکند. در همین حال، خدمات آفلاین شامل مراکز خدمات و اطلاعات گردشگری است که از سوی هیئت گردشگری ارائه میشوند.
خریدکردن
صنایع خردهفروشی و مسافرتی ارتباط نزدیکی با هم دارند و بیشتر مقاصد گردشگری عمده امکانات خرید را نیز فراهم میکنند. در برخی موارد، خرید در وهله اول میتواند گردشگران را جذب کند، درحالیکه بخش خرید و سرگرمی شامل مواردی مانند خرید بدون عوارض و تجارت در بازار محلی نیز میشود.
راهنمایان و تورهای گردشگری
راهنماهای توریستی به گردشگران امکان دسترسی به تورهای سازمانیافته از جاذبههای محلی، مکانهای دیدنی، ساختمانهای آموزشی و سایر مکانهای دیدنی را میدهند. در انجام این کار، از تخصص و دانش موجود در صنعت گردشگری استفاده میکنند که اغلب تجربه را برای گردشگران لذتبخشتر، راحتتر و ارزشمندتر میسازد.
5) صنایع متصل در صنعت گردشگری
در نهایت، برخی از صنایع به طور مستقیم یا غیرمستقیم با گردشگری مرتبطاند. اینها شامل صنایع مبتنی بر ارتباط واقعی مشتریان با خدمات مسافرتی و همچنین صنایع مبتنی بر ارائه اطلاعات مهم به مشتریان است که میتواند در انجام سفری خوشتر به گردشگران کمک کند.
بعضی از برجستهترین صنایع مرتبط با جزئیات بیشتر در زیر شرح داده شدهاند:
خدمات مالی
خدمات مالی را میتوان از طرق مختلفی با صنعت سفر مرتبط کرد که بارزترین آنها ارائه محصولات بیمه است که در مواقع اضطراری یا در مواردی که نیاز به درمان پزشکی است، حمایت مالی ارائه میکنند. علاوه بر این، خدمات مالی ممکن است به چیزهایی مانند مبادلات ارز متصل شوند.
آژانسهای مسافرتی
آژانسهای مسافرتی از طرف تأمینکنندگان، محصولات سفر یا گردشگری را به مشتریان میفروشند. آنها معمولاً از تأمینکنندگان کمیسیون دریافت میکنند و به مسافران توصیههایی را در مورد بهترین محصولات مسافرتی ارائه میدهند که مطابق با نیازها یا ترجیحات آنهاست. بعضی از آژانسهای مسافرتی نیز خدمات سفر کاری را ارائه میدهند.
برگزارکننده تور
اپراتورهای تور تمایل به فروش بستههای سفر با محوریت گردشگری یا تجاری دارند که چندین خدمات مسافرتی و تور را در محصولی واحد ترکیب میکنند. برای مثال، یک تور گردشگری ممکن است شامل دریافت هزینه از گردشگران برای پرواز، ترانسفر فرودگاهی، اقامت در هتل، ویزا و خدمات آژانس در قالب یک برنامه سفر همراه باتجربه سفر باشد.
آژانسهای مسافرتی آنلاین (OTAs)
آژانسهای مسافرتی آنلاین یا OTA، خدمات مشابهی را به دیگر آژانسهای مسافرتی ارائه میدهند، اگرچه این خدمات اینترنتی هستند و بیشتر باتجربه سلفسرویس همراه است. بعضی از OTAهای محبوب عبارتاند از Expedia، Booking.com، Kayak, lastminute.com و Megagasht.com. این OTAها ممکن است بهعنوان موتورهای جستجو نیز عمل کنند.
سازمانهای گردشگری
سازمانهای گردشگری بر صنعت گردشگری نظارت و در راستای افزایش کیفیت و عملکرد بهتر آن باتوجهبه پروتکلها عمل میکنند. این سازمانها ممکن است بر سیاستهای گردشگری ملی تأثیر بگذارند، بر اقدام دولتها به نفع صنعت گردشگری تاثیر بگذارند و برای گرد هم آوردن بخشهای مختلف تلاش کنند.
آموزشی
در نهایت، صنعت سفر به طور فزایندهای شامل مؤلفههای آموزشی نیز میشود، بهطوریکه بسیاری از مردم برای شرکت در کنفرانسها یا نمایشگاهها سفر میکنند که اغلب حول محور موضوعات تخصصی است. علاوه بر این، مدارس و برنامههای آموزشی نیز بخشی از صنعت مسافرت و هتلداری هستند.