گردشگری در سند چشم انداز افق 1404

گردشگری در سند چشم انداز افق 1404

سند چشم انداز توسعه بخش میراث فرهنگی وگردشگری کشور ایران در افق سند چشم انداز ( 1384 تا 1404 )

۱ – نتايج حاصل از بررسي شاخصهاي عمده بخش

1) عدم بهره برداري مناسب از حجم عظيم آثار تاريخي, فرهنگي و طبيعي متنوع و جذاب كشور.
2) عدم كفايت اعتبارات دولتي براي پژوهش, حفاظت, مرمت, احياء و معرفي اين آثنار ارزنن ند و در معنر
نابودي قرار گرفت يا به فراموني سپرده ندن اي آثار مهم تاريخي, فرهنگي و طبيعي.
3)عدم بستر سازي براي سرمايه گذاري مستمر در تاسيسات و تجهيزات گردشگري كه باعث مستهلك شدن اين تاسيسات و كاهش بهره برداري مناسب از آنها گرديده است.

2) چالشهاي پيش رو

الف- در حوزه ميراث فرهنگي

1) عدم تعيين تكليف عرصه محوطه ها و تپه هاي تاريخي, فرهنگي مهم و املاك واقع درحريم آنها.
2) تجاوز دائمي به محوطه ها و تپه هاي تاريخي, فرهنگي.
3) بالا بودن حجم تخريب و استهلاك آثار تاريخي, فرهنگي ثبت نشده نسبت به فعاليتهاي مرمت و احياء در حال انجام.
4) عدم بهره برداري مناسب از بناها و بافتهاي تاريخي, فرهنگي نهرها و روستاهاي تاريخي.
5) كند بودن حركت رسيدگي به آثار تاريخي, فرهنگي در كليه زمينه ها.

ب- حوزه گردشگري

1) وجود نگاه امنيتي به مقوله گردشگر ورودي.
2) عدم سرمايه گذاريهاي مناسب براي بهره برداري بهينه از امكانات و منابع موجود.
3) فرسوده شدن تاسيسات و تجهيزات گردنگري به لحاظ عدم سرمايه گذاري مستمر.
4)ضعف تبليغات رسانه اي در سطح كشور و جهان.
5) قوانين و مقررات مزاحم و ضعف بنيه صنعت گردشگري.
6) عدم استقرار نظام جامع آماري و نظام حساب اقماري گردشگري.
7) عدم شكل گيري بازار گردشگري به دليل تكميل نبودن نهادهاي متشكله اين بازار و مناسبات سنتي حاكم برآن.

3) سياست هاي كلان بخش ميراث فرهنگي و گردشگري

1) اهتمام به امر ميراث فرهنگي, تاريخي و طبيعي كشور وظيفه اي است همگاني,
دولت به عنوان مسئول حاكميت و سياست گذار, مقدمات قانوني اجراي اين وظيفه
را در عرصه هاي پژوهش, صيانت, احياء و معرفي فراهم مي سازد.
2) ارائه ارزشهاي مستتر در ميراث فرهنگي كشور در سطح ملي و بين المللي براي ابقاء و ارتقاء هويت
فرهنگي جامعه.
3) بالا بردن سطح فرهنگ عمومي در عرصه ميراث فرهنگي و گردشگري با بهره گيري از ظرفيت هاي
آموزشي, فرهنگي و رسانه اي كشور.
4)توسعه پايدار گردشگري با رعايت ارزش هاي فرهنگي جامعه, ظرفيت هاي ميراث فرهنگي و محیط
زيست  منظور تامين نيازهاي جامعه ايراني, تحكيم وحدت و وفاق ملي, افزايش تفاهم بین المللي و
معرفي چهره ايران اسلامي.
5) افزايش گردشگري داخلي و دست يابي به سهم مناسب از بازار جهاني گردشگري با تنوع بخشي به
بازار گردشگري ايران و استفاده از همه ظرفيت ها با اولويت جذب گردشگران
زيارتي, فرهنگي و طبيعي به منظور افزايش توليد ناخالص داخلي و توسعه اشتغال.
6) اولويت دادن به توسعه مبادلات گردشگران با كشورهاي اسلامي و كشورهاي حوزه
فرهنگ ايراني.
7) رعايت حقوق و تامين امنيت گردشگران.

4) اهداف كيفي و راهبردهاي بخش ميراث فرهنگي و گردشگري

الف- اهداف كيفي توسعه ميراث فرهنگي و گردشگري

1) توسعه روابط فرهنگي و تحكيم موقعيت سياسي نظام.
2) معرفي تاريخ و تمدن ايران به جهانيان و ايجاد تفاهم بين ملتها.
3) تامين نيازهاي روحي و رواني جامعه.
4) تحكيم وحدت ملي و ارتقاء هويت فرهنگي.
5) ايجاد اشتغال و درآمد ارزي.
6) افزايش درآمد سرانه و كمك به كاهش عدم تعادلهاي اجتماعي.
7) گرفتن سهم مناسب از بازار گردشگري بين المللی.

ب- راهبردهاي حوزه ميراث فرهنگي

1) همگاني كردن حفاظت, مرمت, احياء و معرفي آثار تاريخي, فرهنگي.
2) افزايش ارزش اقتصادي آثار ثبت شده در فهرست آثار ملي و جهاني.
3) خريد خدمات پژوهشي, فني, فرهنگي از بخش هاي علمي كشور.
4) افزايش حفاظت فيزيكي و فني از آثار تاريخي, فرهنگي.
5) تعيين تكليف مالكيت عرصه محوطه ها و تپه هاي مهم تاريخي, فرهنگي و املاك واقع در حريم آنها.
6) بهره برداري مناسب از بناها و بافتهاي تاريخي و فرهنگي در نهرها و روستاها.

ج- راهبردهاي حوزه گردشگري

1) ايجاد باور و عزم ملي در اركان تصميم گيري نظام براي توسعه گردشگري و انتقال آن به جامعه و
فعالان صنعت گردشگري.
2) اتخاذ تصميم اتي متناسب با اهداف كشور و پاسخگو بودن به سطح انتظارات جامعه.
3) حذف ديدگاه امنيتي در برخورد با گردشگران ورودي و داخلي.
4) مقررات زدايي و به حداقل رساندن دخالت دولت.
5) ترويج كد جهاني اخلاق گردشگري.
6)حمايت قانوني از سرمايه گذاري هاي داخلي و خارجي و فراهم كردن زمينه جذب اين منابع.
7)تغيير نگرش نسبت به كشور ايران در بازارهاي هدف از طريق سرمايه گذاري مناسب درتبليغات.

8) آزادسازي اقتصاد گردشگري و تكميل نهادهاي اين بازار و اصلاح مناسبات آن.

5) اهداف كمي توسعه بخش ميراث فرهنگي و گردشگري

با توجه به چشم انداز 22 ساله جمهوري اسلامي ايران لازم است سهم ايران از شمار گردشگران جهاني از
9صدم درصد در سال 83 به 1/5درصذ در سال 1404 سال پاياني چشم انداز 20 ساله آينده افزايش يابد 
يعني حدود 20 ميليون نفر گردشگر و سهم ايران از درآمد گردشگري جهاني از 7 صدم درصد در سال 83 به  2
درصد در سال 1404 رشد يابد به گونه اي كه كشور ايران در سال 1404 سالانه قريب 25 ميليارد دلار از
محل گردشگر ورودي درآمد كسب نمايد.

6) منابع مورد نياز

براي دستيابي به نرخ رشد 32 درصدي در طول برنامه 5 ساله چهارم با توجه به موارد ذيل:
1) ضرورت ايجاد تعادل بين تعداد گردشگران ورودي 700 هزار نفر و گردشگران خروجي 2/9 میلیون نفر
2) ضرورت بهره برداري مناسب از حجم عظيم منابع بالقوه و بالفعل تاريخي, فرهنگي,
طبيعي جذاب گردشگر كشور.
3) عقب ماندن رشد صنعت گردشگري كشور از صنعت گردشگري بين المللی.
4) فرسوده شدن تاسيسات و تجهيزات گردشگري كشور و نياز به سرمايه گذاري مناسب براي به روزكردن
آن تاسيسات.

اين بخش نيازمند حدود 30 هزار ميليارد تومان سرمايه گذاري مي باشد كه لازم است 25 هزارميليارد تومان آن
باستناد ماده 11 قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري از محل فاينانس و 5 هزار ميليارد تومان آن
از محل اعتبارات دولتي تامين گردد.

7) برنامه هاي آينده

1) تعيين و ايجاد مناطق نمونه گردشگري در استانهاي مختلف كشور با رويكرد بين المللی, ملي, منطقه اي
و محلي.
2) جلب حمايت دولت براي كاهش نرخ بهره مورد انتظار از بخش گردشگري به منظور اقتصادي شدن
صنعت گردشگري.
3) جلب حمايت دولت به منظور انجام سفرهاي ارزان در فصول كم مسافر.
4)منظور نمودن خدمات قابل ارائه به گردشگران خارجي در محاسبات صادرات غيرنفتي.
5) همگاني كردن حفاظت از ميراث فرهنگي و توسعه گردشگري براي هماهنگ و همسو كردن فعاليت
كليه دستگاهها و بهره برداري از ظرفيت هاي كشور در اين زمينه.
6) ايجاد نظام جامع آماري, نظام حساب اقماري گردشگري و نظام جامع اطلاع رساني فعال و پويا با
استفاده از سيستم هاي پيشرفته فنآوري اطلاعات در سطح ملي و بين المللی.
7) توجه به گردشگري داخلي و ايجاد فرهنگ سفرهاي سازماندهي شده در جامعه.

8) تامين و آموزش نيروهاي انساني كارآمد و متخصص در بخش دولتي و خصوصي.
9) استاندارد سازي تاسيسات اقامتي و تفريحي در حد كشورهاي پيشرفته و بهبود كيفيت ارائه خدمات
گردشگري و سيستم صحيح نظارتي فعال.
10) گسترش سرمايه گذاري داخلي و خارجي و حمايت از آنان از طريق اعطاي وام و تسهيلات.
11) بهبود ايمني در خطوط هوايي و جاده اي براي افزايش سفر گردشگران.
12) فراهم نمودن زمينه استفاده از تسهيلات كارتهاي اعتباري و ويزا كارت. 
13) احياء و ارتقاء جاذبه هاي متنوع گردشگري كشور در زمينه هاي مذهبي,
فرهنگي, تاريخي, طبيعي, ورزشي, پزشكي و افزايش ظرفيتهاي گردشگري در نقاط پر جاذبه
كشور.
14) شناسايي و معرفي بازارهاي هدف و تقويت مباني دوستي و همدلي بين
كشورها در راستاي توسعه گردشگري.
15) توسعه و گسترش پژوهشهاي باستان شناسي با استفاده از امكانات فني داخل
كشور و استفاده از موسسات باستان شناسي خارج از كشور.

8) اقدامات مهم و اساسي برنامه چهارم توسعه

1) سازماندهي و استقرار يگان ويژه پاسداران ميراث فرهنگي, تجهيز پايگاههاي حفاظت
فيزيكي و استفاده از خريد خدمات نيروي انتظامي.
2) بهره مندي از فنآوري هاي نوين در حفاظت از آثار تاريخي, فرهنگي, طبيعي مهم.
3) انتخاب امين اموال مردمي براي كليه آثار تاريخي, فرهنگي غيرمنقول.
4) تملك عرصه محوطه ها و تپه هاي مهم تاريخي, فرهنگي و املاك واقع در حريم آنها.
5) بستر سازي براي فعاليت بخش خصوصي به منظور حفاظت, احياء آثار, محوطه ها
و بافتهاي تاريخي, فرهنگي.
6) توسعه موزه ملي ايران به سطح يكي از 5 موزه بزرگ دنيا.
7) ايجاد ده موزه منطقه اي در مراكز تمدني ايران.
8) حمايت از ايجاد يك هزار موزه تخصصي محلي با مشاركت بخش دولتي و عمومي.
9) حمايت از ايجاد موزه هاي خصوصي و پرداخت يارانه به آنها.
10) ساماندهي 30 سايت موزه تاريخي, فرهنگي مهم.
11) ساماندهي 20 بافت تاريخي, فرهنگي درشهرهاي تاريخي كشور.
12)انجام 300 پژوهش باستان شناسي با بهره مندي از امكانات, داخل كشور و موسسات
باستان شناسي خارج از كشور.
13) ايجاد 148 منطقه نمونه گردشگري.
14) توسعه و ارتقاء تاسيسات اقامتي گردشگري.
15) ساماندهي 8 محور گردشگري مهم كشور.
16) تدوين و استقرار نظام جامع آماري و نظام حساب اقماري گردشگري كشور.
17) بازنگري و تكميل مطالعات برنامه ملي گردشگري و طرحهاي جامع استاني.
18) ايجاد بانك اطلاعاتي توانمنديها و ظرفيتهاي بالقوه بخش ميراث فرهنگي و گردشگري.